🐉 Laravel MicroRabbit

MicroRabbit — bu Laravel mikroxizmatlari (Microservices) uchun yaratilgan, "Enterprise" darajasidagi o'zini-o'zi tiklovchi (Self-Healing) RabbitMQ event-bus kutubxonasi.

U shunchaki xabarlarni jo'natib qabul qilmaydi. U tarmoq uzilishlari, server qulashlari, dublikat xabarlar, zaharli ma'lumotlar (poison payloads) va qotib qolgan jarayonlar ta'sirini keskin kamaytirish uchun mo'ljallangan qudratli yadroga ega.

📑 Mundarija

• 🐉 Laravel MicroRabbit
  • 📑 Mundarija
  • 📦 1. O'rnatish
  • ⚙️ 2. Konfiguratsiya (config/micro-rabbitmq.php)
  • 🎧 3. Xabarlarni Qabul Qilish (Consumer)
    • Atributlar nima qiladi?
  • 📨 4. Xabar Jo'natish (Publish)
  • ⏱ 5. RPC - Sinxron Javob Kutish
  • ⚡ 6. Circuit Breaker - Domino Qulashini To'xtatish
  • 🛡 7. Transactional Outbox Pattern
  • 🧱 8. Chidamlilik va Himoya (Fault Tolerance)
  • 🧪 9. Test Yozish (Faking)
  • 💻 10. Konsol Komandalari

📦 1. O'rnatish

Kutubxonani Composer orqali loyihangizga qo'shing:

composer require azizdevfull/laravel-micro-rabbitmq

So'ngra kutubxona sozlamalari (config) va Outbox tizimi uchun migratsiyalarni loyihangizga ko'chirib oling:

php artisan vendor:publish --tag="micro-rabbitmq-config"
php artisan vendor:publish --tag="micro-rabbit-migrations"

Baza jadvallarini yarating:

php artisan migrate

.env faylingizga RabbitMQ ulanish ma'lumotlarini kiriting:

MICRO_RABBITMQ_HOST=127.0.0.1
MICRO_RABBITMQ_PORT=5672
MICRO_RABBITMQ_USER=guest
MICRO_RABBITMQ_PASSWORD=guest

# Majburiy emas, qo'shimcha xavfsizlik sozlamalari:
MICRO_RABBITMQ_HEARTBEAT=30
MICRO_RABBITMQ_OUTBOX=false
MICRO_RABBITMQ_MONITORING=true
MICRO_RABBITMQ_PUBLISH_TIMEOUT=5
MICRO_RABBITMQ_OUTBOX_BATCH_SIZE=20

idempotency va distributed lock funksiyalari uchun production'da CACHE_DRIVER=redis tavsiya qilinadi.

⚙️ 2. Konfiguratsiya (config/micro-rabbitmq.php)

Kutubxonani publish qilganingizdan so'ng, loyihangizda config/micro-rabbitmq.php fayli paydo bo'ladi. Uning ichidagi asosiy sozlamalar nima vazifa bajarishini bilish juda muhim:

• connection.heartbeat: (Default: 30). Tarmoq xavfsizlik devorlari (Firewall) jim turgan ulanishni uzib yubormasligi uchun Worker har 30 soniyada RabbitMQ ga "Men tirikman" deb belgi (ping) berib turadi. Bu o'lik ulanishlarning oldini oladi.
• features.idempotency: Dublikatlardan himoya. Yoqilgan bo'lsa, tizim message_id larni keshda saqlaydi va bitta xatni 2 marta o'qimaydi.
• features.idempotency_ttl_seconds: Idempotency kaliti cache'da qancha vaqt yashashi (Default: 86400 soniya).
• features.idempotency_processing_ttl_seconds: Worker ishlayotgan paytdagi lock qancha yashashi (Default: 300 soniya).
• features.publish_timeout_seconds: Oddiy publish() broker tasdig'ini maksimal necha soniya kutishi (Default: 5).
• consumer.prefetch_count / MICRO_RABBITMQ_PREFETCH: Har bir consumer bir vaqtda nechta unacked xabar ushlashini belgilaydi. Throughputni oshiradi, lekin juda katta qiymat fairness va xotira sarfiga salbiy ta'sir qilishi mumkin.
• features.publish_confirm_batch_size / MICRO_RABBITMQ_PUBLISH_CONFIRM_BATCH: Publisher broker confirm'ni har nechta xabardan keyin kutishini belgilaydi. Katta batch odatda publish tezligini oshiradi.
• features.publish_confirm_max_wait_ms / MICRO_RABBITMQ_PUBLISH_CONFIRM_MAX_WAIT_MS: Batch to'lmagan bo'lsa ham necha ms dan keyin confirm flush bo'lishi. Kichik qiymat latency'ni tushiradi, katta qiymat throughput'ni oshirishi mumkin.
• features.tracing: Yoqilgan bo'lsa, kelgan trace_id (yoki yangi UUID) Context va Log::withContext() orqali barcha log yozuvlariga avtomatik qo'shiladi. Handler ichida alohida hech narsa qilmasdan ELK/Loki da so'rovni oxirigacha kuzatish mumkin bo'ladi.
• features.outbox.enabled: Transactional Outbox pattern'ni yoqadi. Xatlar to'g'ridan-to'g'ri havo orqali emas, Baza orqali kafolatli jo'natiladi.
• features.outbox.max_attempts: RabbitMQ o'chib qolsa, Outbox worker xatni jo'natishga necha marta urinishini belgilaydi (Default: 3).
• features.outbox.publish_timeout_seconds: Outbox relay broker tasdig'ini maksimal necha soniya kutishi (Default: 5).
• features.outbox.batch_size: Outbox worker bir aylanishda nechta xabar olishga urinishini belgilaydi (Default: 20).
• paths: micro:cache qaysi papkalarni skan qilishini belgilaydi. Default: [base_path('app')].
• retry.backoff_multiplier, retry.max_delay_ms, retry.jitter_ms: Retry kechikishining exponential backoff+jitter strategiyasi.
• retry.non_retryable_exceptions: Qayta urinilmaydigan exception klasslari ro'yxati.
• circuit_breaker.enabled / MICRO_RABBITMQ_CIRCUIT_BREAKER: RPC uchun Circuit Breaker'ni yoqadi/o'chiradi (Default: true).
• circuit_breaker.threshold / MICRO_RABBITMQ_CB_THRESHOLD: Nechta ketma-ket xatoda circuit ochiladi (Default: 5).
• circuit_breaker.timeout_seconds / MICRO_RABBITMQ_CB_TIMEOUT: Circuit ochiq turgan vaqt (soniyada). Bu vaqtdan keyin bitta "probe" request o'tkaziladi (Default: 30).
• monitoring.*: Metrika cache'i va alert thresholdlari (outbox backlog, blocked, DLQ size, publish timeout) uchun sozlamalar.

Production benchmarklar uchun amaliy boshlang'ich tuning:

MICRO_RABBITMQ_PREFETCH=20
MICRO_RABBITMQ_PUBLISH_CONFIRM_BATCH=50
MICRO_RABBITMQ_PUBLISH_CONFIRM_MAX_WAIT_MS=10

Realistic Benchmark Natijalari

Muhim: Qisqa "burst" testlarda sun'iy yuqori raqamlar chiqadi. Quyidagi natijalar 5000–25000 xabarlik sustained load bilan o'lchangan (1 consumer, SQLite, prefetch_count=1):

Asosiy xulosalar:

• Haqiqiy bottleneck — prefetch_count=1, handler emas. light va db workload orasida farq atigi ~3 eps. Sababi: prefetch=1 bilan consumer har bir xabarni ACK qilmasdan keyingisini ololmaydi — bu RabbitMQ round-trip latency ceiling ni belgilaydi (~215 eps). Handler ichida DB query bo'lsa ham bo'lmasa ham natija bir xil.

• Kichik testlardagi yuqori raqamlarga ishonmang. Burst rejimida (100–400 xabar) consumer tayyor xabarlarni oldindan o'qib, 900–1200 eps ko'rsatishi mumkin. Bu real sustained throughput emas.

• Throughputni oshirish: prefetch_count va consumer worker sonini oshiring:

MICRO_RABBITMQ_PREFETCH=20

# 4 ta parallel consumer
php artisan micro:consume &
php artisan micro:consume &
php artisan micro:consume &
php artisan micro:consume &

prefetch=20 + 4 consumer bilan taxminiy throughput: 215 × 4 × ~3 = ~2500 eps. Aniq raqam uchun o'z muhitingizda o'lchang.

🎧 3. Xabarlarni Qabul Qilish (Consumer)

MicroRabbit'da xabarlarni qabul qilish uchun config fayllarda marshrutlarni ro'yxatdan o'tkazish shart emas. Tizim PHP 8 Attributes orqali Auto-Discovery (o'zini-o'zi topish) xususiyatiga ega.

Default holatda micro:cache faqat base_path('app') ichini skan qiladi. Agar handlerlar boshqa joyda bo'lsa, config/micro-rabbitmq.php dagi paths array'iga qo'shib qo'ying.

Shunchaki istalgan papkada bitta Action klass yarating va unga atributlarni qo'shing:

namespace App\Actions;

use Azizdev\MicroRabbit\Attributes\ConsumeEvent;
use Azizdev\MicroRabbit\Attributes\MicroConfig;

#[ConsumeEvent(routingKey: 'order.created', queue: 'order_processing_queue', exchange: 'micro_events')]
#[MicroConfig(tries: 5, delayMs: 15000, retry: true)]
class OrderCreatedAction
{
    public function handle(array $payload)
    {
        // 1. Kelgan datani o'qiymiz
        $orderId = $payload['id'];

        // 2. Biznes logikani bajaramiz
        // ...

        // 3. Agar RPC qilingan bo'lsa, Return yozish kifoya, MicroRabbit uni javob qilib qaytaradi!
        return ['status' => 'success', 'processed_at' => now()];
    }
}

Atributlar nima qiladi?

1. #[ConsumeEvent] (Majburiy):
   • routingKey: Qaysi nomdagi xatni eshitishi kerakligi (masalan: user.registered).
   • queue: RabbitMQ da qaysi navbat yaratilishi kerakligi.
   • exchange: Qaysi pochtadan kutayotgani (Default: micro_events).
2. #[MicroConfig] (Ixtiyoriy): Worker charchab qolmasligi uchun xatoliklar qoidasi.
   • tries: Agar kod xatolik (Exception) bersa, necha marta qayta urinish kerak? (Default: 3).
   • delayMs: Qayta urinishlar orasida necha millisoniya kutish (uxlash) kerak? (Default: 10000 = 10 sek).
   • retry: Qayta urinish tizimini umuman o'chirib qo'yish (false bo'lsa, 1-xatodayoq qabristonga ketadi).

DIQQAT: Klassni yozib bo'lgach, tizim uni tanib olishi uchun doim keshni yangilang:

php artisan micro:cache

📨 4. Xabar Jo'natish (Publish)

Xabar jo'natish juda oddiy. Fasaddan foydalanamiz:

use Azizdev\MicroRabbit\Facades\MicroRabbit;

// Eng sodda usul:
MicroRabbit::publish('user.registered', [
    'id' => 1,
    'name' => 'Azizbek'
]);

Tizim bu xatga avtomatik ravishda trace_id, message_id va hozirgi timestamp ni qo'shib, xavfsiz tarzda o'rab jo'natadi.

⏱ 5. RPC - Sinxron Javob Kutish

Mikroxizmatlar orasida kimdandir tezkor ma'lumot olish kerak bo'lganda (Sinxron), biz request dan foydalanamiz.

Muammo: Agar narigi xizmat o'chib yotgan bo'lsa, oddiy tizimlar cheksiz kutib, serverni qotirib qo'yadi. MicroRabbit Yechimi: Qat'iy Taymer (Strict Timeout).

use Azizdev\MicroRabbit\Facades\MicroRabbit;

try {
    // 3-parametr: 5 soniya kutish taymeri
    $response = MicroRabbit::request('get.user.balance', ['user_id' => 7], 5);
    
    echo "Foydalanuvchi balansi: " . $response['balance'];

} catch (\Exception $e) {
    // Agar 5 soniyada javob kelmasa yoki narigi servis o'chgan bo'lsa
    // Tizim qulab tushmaydi, balki chiroyli xatolik otadi!
    return response()->json(['error' => 'To\'lov tizimi vaqtinchalik ishlamayapti'], 504);
}

⚡ 6. Circuit Breaker - Domino Qulashini To'xtatish

Muammo: user-service o'chib qoldi. Unga har bir RPC so'rov 5 soniya timeout bilan kutadi. Agar 100 ta concurrent so'rov bo'lsa — 100 × 5 soniya = server thread pool to'ladi va boshqa barcha xizmatlar ham ishlashdan to'xtaydi. Bu Cascading Failure (Domino qulashi).

MicroRabbit Yechimi: Circuit Breaker. Belgilangan miqdorda xato yig'ilsa, tizim o'sha routing key uchun RPC so'rovlarni RabbitMQ ga umuman yubormasdan, darhol xato qaytaradi. Thread pool saqlanadi.

[CLOSED] → 5 xato → [OPEN] → 30 soniya → [HALF-OPEN] → muvaffaqiyat → [CLOSED]
  ✅ Normal       ❌ Blokli          🔍 Sinov             ✅ Normal

use Azizdev\MicroRabbit\Facades\MicroRabbit;

try {
    $balance = MicroRabbit::request('get.user.balance', ['user_id' => 7], 5);

} catch (\RuntimeException $e) {
    // Circuit ochiq bo'lsa ham, timeout bo'lsa ham — bu catch ga tushadi
    // $e->getMessage() da "Circuit Breaker" yoki "RPC Timeout" yozuvi bo'ladi
    return response()->json(['error' => 'Balans xizmati vaqtincha mavjud emas'], 503);
}

Circuit Breaker avtomatik ishlaydi — dasturchi hech narsa qo'shimcha qilmaydi. .env orqali sozlanadi:

MICRO_RABBITMQ_CIRCUIT_BREAKER=true
MICRO_RABBITMQ_CB_THRESHOLD=5   # 5 ta xatoda circuit ochiladi
MICRO_RABBITMQ_CB_TIMEOUT=30    # 30 soniyadan keyin recovery probe o'tadi

Eslatma: Circuit Breaker faqat request() (RPC) uchun ishlaydi. Oddiy publish() asinxron bo'lgani uchun unga circuit breaker kerak emas.

🛡 7. Transactional Outbox Pattern

Dahshatli ssenariy: Mijozdan pulni yechdingiz, bazaga yozdingiz. Endi RabbitMQ ga xat otayotganingizda server interneti uzildi. Mijozning puli ketdi, lekin xizmat ko'rsatilmadi!

Buning yagona yechimi — Outbox Pattern. .env da MICRO_RABBITMQ_OUTBOX=true qiling. Endi MicroRabbit::publish() havo orqali xat otmaydi, balki uni o'sha vaqtdagi Tranzaksiya bilan birga Bazaga yozib qo'yadi.

use Illuminate\Support\Facades\DB;
use Azizdev\MicroRabbit\Facades\MicroRabbit;

DB::transaction(function () use ($user) {
    // 1. Pul yechiladi
    $user->decrement('balance', 50000);

    // 2. Xat bazadagi "micro_outbox" jadvaliga tushadi (Tarmoq uzilsa ham 0% xavf)
    MicroRabbit::publish('payment.success', ['user_id' => $user->id]);
});

Bazada yig'ilgan xatlarni tinimsiz ravishda RabbitMQ ga otib turuvchi pochta xizmatini serveringizda (Supervisor orqali) yoqib qo'ying:

php artisan micro:outbox:work

Bu Worker RabbitMQ o'chib qolsa ham qulab tushmaydi. U ulanish tiklanishini kutadi va o'zini-o'zi tiklaydi (Auto-Recovery).

🧱 8. Chidamlilik va Himoya (Fault Tolerance)

Kutubxona "Arvoh" xatolardan quyidagicha himoyalangan:

1. Idempotency: RabbitMQ adashib bitta xatni 2 marta jo'natib yuborsa ham, Worker qorovuli xatning ID sini eslab qoladi va 2-martasida uni ignor qiladi.
2. Kutish Zali (Delayed Retry): Kodingiz API ga ulana olmay qulasa, worker xatni asrash uchun uni maxsus _delayed navbatiga otadi. Xat u yerda masalan 10 soniya uxlaydi va yana asosiy navbatga qaytadi.
3. Qabriston (DLX - Dead Letter Exchange): Agar xat 3 marta urinib ham xatolik beraversa, boshqa sog'lom xatlarga xalaqit bermasligi uchun u _failed navbatiga (Qabristonga) otib yuboriladi.
4. Circuit Breaker: RPC orqali murojaat qilingan xizmat o'chib qolsa, belgilangan xato chegarasidan keyin so'rovlar darhol rad etiladi. Thread pool to'lib qolmaydi, bitta xizmatning o'lishi qolganlarni olib ketmaydi (qarang: 6-bo'lim).
5. Distributed Tracing (Auto): MICRO_RABBITMQ_TRACING=true bo'lsa, kelgan xabardagi trace_id avtomatik ravishda Log::withContext() orqali joriy handlerning barcha log yozuvlariga qo'shiladi. ELK/Loki da bitta so'rovni servisdan-servisga kuzatish uchun handler ichida hech narsa yozish shart emas.

Dasturchi xatoni to'g'rilagach, qabristondagi xatlarni bitta komanda bilan yana hayotga qaytarishi mumkin:

php artisan micro:retry {navbat_nomi}

🧪 9. Test Yozish (Faking)

MicroRabbit bilan Pest yoki PHPUnit orqali test yozish "Oltin Standart" darajasida. Test paytida haqiqiy RabbitMQ ga ulanib vaqt o'tkazmaysiz.

use Azizdev\MicroRabbit\Facades\MicroRabbit;

test('buyurtma tasdiqlanganda xat otilishi kerak', function () {
    // 1. Qopqonni yoqamiz (Xatlar RabbitMQ o'rniga xotiraga tushadi)
    MicroRabbit::fake();

    // 2. Asosiy loyihaning mantiqiy qismi ishlaydi
    $this->postJson('/api/orders/confirm', ['id' => 123]);

    // 3. Xat aniq otilganiga ishonch hosil qilamiz
    MicroRabbit::assertPublished('order.confirmed');

    // 4. (Ixtiyoriy) Payload ichidagi datalarni chuqur tekshiramiz
    MicroRabbit::assertPublished('order.confirmed', function ($payload) {
        return $payload['id'] === 123;
    });

    // 5. Ortiqcha boshqa xat ketib qolmaganini tekshiramiz
    MicroRabbit::assertNotPublished('order.failed');
});

💻 10. Konsol Komandalari

• php artisan micro:cache — paths bo'yicha attributlarni topib, yashin tezligida ishlashi uchun keshga yozadi. Doim kod o'zgarganda urilishi shart.
• php artisan micro:consume --queue={queue} — Event worker'ni ishga tushiradi. --queue berilmasa barcha topilgan navbatlarni tinglaydi.
• php artisan micro:outbox:work — Outbox pattern yoqilgan bo'lsa, bazadan xatlarni olib uzluksiz RabbitMQ ga otib turuvchi asosiy dvigatel.
• php artisan micro:retry {queue} — _failed (Qabriston) ga tushib qolgan xatlarni qaytadan ishlash uchun asosiy navbatga qaytaradi.
• php artisan micro:health — Outbox backlog, DLQ hajmi va publish timeout metrikalarini tekshiradi.